Instrukcije, poduke, repeticije, pripreme učenicima i studentima za sve škole i fakultete

BJELOVAR, ČAZMA, DARUVAR, GAREŠNICA, GRUBIŠNO POLJE, IVANSKA, VELIKO TROJSTVO, NOVA GRADIŠKA, OKUČANI, SLAVONSKI BROD, SLAVONSKI ŠAMAC, VELIKA KOPANICA, VRPOLJE, CAVTAT, DUBROVNIK, KORČULA, LASTOVO, METKOVIĆ, OPUZEN, OREBIĆ, PLOČE, VELA LUKA, ZAGREB, CENTAR, ČRNOMEREC, DUBRAVA, LUČKO, MAKSIMIR, MEDVEŠČAK, NOVI ZAGREB, ODRA, PEŠĆENICA, SESVETE, SUSEDGRAD, TREŠNJEVKA, TRNJE, BUJE, BUZET, LABIN, NOVIGRAD, PAZIN, POREČ, PULA, ROVINJ, UMAG, VODNJAN, DUGA RESA, KARLOVAC, OGULIN, OZALJ, SLUNJ, VOJNIĆ, ĐURĐEVAC, KOPRIVNICA, KRIŽEVCI, BEDEKOVČINA, DONJA STUBICA, ĐURMANEC, KLANJEC, KRAPINA, KRAPINSKE TOPLICE, MARIJA BISTRICA, OROSLAVJE, ZABOK, ZLATAR, DONJI LAPAC, GOSPIĆ, NOVALJA, OTOČAC, PERUŠIĆ, PLITVIČKA JEZERA, SENJ, UDBINA, ČAKOVEC, KOTORIBA, MURSKO, NEDELIŠĆE, PRELOG, BELI MANASTIR, BELIŠĆE, ĐAKOVO, DONJI MIHOLJAC, NAŠICE, OSIJEK, VALPOVO, KUTJEVO, LIPIK, PAKRAC, PLETERNICA, POŽEGA, VELIKA, BAKAR, ČABAR, CRES, CRIKVENICA, DELNICE, KASTAV, KRALJEVICA, KRK, LOVRAN, MALI LOŠINJ, MALINSKA, MATULJI, NOVI VINODOLSKI, OPATIJA, RAB, RIJEKA, VRBOVSKO, DRNIŠ, KNIN, ŠIBENIK, SKRADIN, TISNO, UNEŠIĆ, VODICE, DVOR, GLINA, GVOZD, HRVATSKA KOSTAJNICA, KUTINA, NOVSKA, PETRINJA, POPOVAČA, SISAK, SUNJA, TOPUSKO, HVAR, IMOTSKI, KAŠTELA, MAKARSKA, OMIŠ, SINJ, SOLIN, SPLIT, SUPETAR, TROGIR, VRGORAC, BEDNJA, IVANEC, LEPOGLAVA, LUDBREG, NOVI MAROF, VARAŽDIN, VARAŽDINSKE TOPLICE, ORAHOVICA, SLATINA, VIROVITICA, VOĆIN, GUNJA, ILOK, IVANKOVO, TOVARNIK, VINKOVCI, VRBANJA, VUKOVAR, ŽUPANJA, BENKOVAC, BIOGRAD NM, GRAČAC, NIN, OBROVAC, PAG, ZADAR, ZEMUNIK, BREGANA, DUGO SELO, IVANIĆ GRAD, JASTREBARSKO, KLOŠTAR IVANIĆ, SAMOBOR, SVETA NEDELJA, SVETI IVAN ZELINA, VELIKA GORICA, VRBOVEC, ZAPREŠIĆ, BJELOVARSKO-BILOGORSKA, BRODSKO-POSAVSKA, DUBROVAČKO-NERETVANSKA ŽUPANIJA, GRAD ZAGREB, ISTARSKA, KARLOVAČKA, KOPRIVNIČKO-KRIŽEVAČKA, KRAPINSKO-ZAGORSKA, LIČKO-SENJSKA, MEĐIMURSKA, OSJEČKO-BARANJSKA, POŽEŠKO-SLAVONSKA, PRIMORSKO-GORANSKA, ŠIBENSKO-KNINSKA, SISAČKO-MOSLAVAČKA, SPLITSKO-DALMATINSKA, VARAŽDINSKA, VIROVITIČKO-PODRAVSKA, VUKOVARSKO-SRIJEMSKA, ZADARSKA, ZAGREBAČKA ŽUPANIJA, cijela HRVATSKA, BiH, Srbija, Crna Gora i ostalo - Instrukcije, poduke, repeticije iz matematike, fizike, kemije, biokemije, biologije, statistike, vjerojatnosti, elektrotehnike, mehanike, mehanike fluida, hrvatskog, geografije, povijesti, državna matura, ispiti, upis na Medicinski fakultet, pomoć u učenju, klasične instrukcije ili online instrukcije putem Skypea ili Vibera.

  • Povećaj slova
  • Resetiraj
  • Smanji slova
Home SI - međunarodni sustav mjernih jedinica

SI - MEĐUNARODNI SUSTAV MJERNIH JEDINICA

E-mail Ispis PDF



SI - MEĐUNARODNI SUSTAV MJERNIH JEDINICA

Naziv Međunarodni sustav jedinica i kraticu SI (od francuskog naziva Système International d'Unités) odredila je 11. Opća konferencija za utege i mjere (CGPM) 1960. godine.

Osnovne veličine koje se upotrebljavaju u Međunarodnom sustavu jedinica jesu duljina, masa, vrijeme, električna struja, termodinamička temperatura, količina tvari i svjetlosna jakost. Osnovne veličine dogovorno se smatraju neovisnima. CGPM je odabrao da odgovarajuće osnovne SI jedinice budu metar, kilogram, sekunda, amper, kelvin, mol i kandela. Izvedene SI jedinice tada se tvore kao umnošci potencija osnovnih jedinica u skladu s algebarskim odnosima kojima su definirane odgovarajuće izvedene veličine pomoću osnovnih veličina. Kad umnožak potencija ne uključuje brojčani faktor različit od jedinice, izvedene se jedinice nazivaju suvislim izvedenim jedinicama.

Znakovi veličina tiskaju se kurzivom, a to su općenito pojedinačna slova latinice ili grčkoga alfabeta. Mogu se upotrebljavati velika ili mala slova, a dopunski se podatci o veličini mogu dodati kao indeksi ili kao podatci u zagradama. Napominjemo da su znakovi veličina samo preporuke za razliku od znakova jedinica čiji su način i oblik pisanja obvezatni.

Vrijednost veličine piše se kao umnožak broja i jedinice, a broj kojim se množi jedinica brojčana je vrijednost veličine izražene tom jedinicom. Između broja i jedinice uvijek se ostavlja jedan prostorni razmak. Brojčana vrijednost ovisi o odabiru jedinice. Tako je vrijednost posebne veličine neovisna o odabiru jedinice, premda će se brojčane vrijednosti razlikovati u različitim jedinicama. Ista se vrijednost brzine v = dx/dt neke čestice može dati izrazom v = 25 m/s = 90 km/h, pri čemu je 25 brojčana vrijednost brzine u metrima u sekundi, a 90 brojčana vrijednost brzine u jedinici kilometara na sat.

 

Osnovne SI jedinice

Osnovna veličinaOsnovna SI jedinica
Naziv osnovne veličine Znak Naziv osnovne SI jedinice Znak

duljina l, x, r, itd. metar m
masa m kilogram kg
vrijeme, trajanje t sekunda s
električna struja I, i amper A
termodinamička temperatura T kelvin K
množina (količina) tvari n mol mol
svjetlosna jakost Iv kandela cd

 

Primjeri suvislih izvedenih SI jedinica koje su izražene pomoću osnovnih jedinica

Izvedena veličinaIzvedena suvisla SI jedinica
Naziv Znak Naziv Znak

ploština A četvorni metar m2
obujam V kubični metar m3
brzina v metar u sekundi m s-1
ubrzanje a metar u sekundi na kvadrat m s-2
valni broj σ recipročni metar m-1
gustoća, gustoća mase ρ kilogram po kubičnome metru kg m-3
površinska gustoća ρA kilogram po četvornome metru kg m-2
specifični obujam v kubični metar po kilogramu m3kg-1
gustoća struje j amper po četvornome metru A m-2
jakost magnetskog polja H amper po metru A m-1
množinska koncentracija, koncentracija c mol po kubičnome metru mol m-3
masena koncentracija ρ, γ kilogram po kubičnome metru kg m-3
osvjetljenje Lv kandela po četvornome metru cd m-2
indeks loma n (broj) jedan 1
relativna permitivnost μr (broj) jedan 1

 

Izvedene suvisle SI jedinice s posebnim nazivima i znakovima

Izvedena suvisla SI jedinica
Izvedena veličina Naziv Znak Izražena pomoću drugih SI jedinica Izražena pomoću osnovnih SI jedinica

ravninski kut radijan rad 1 m m-1
prostorni kut steradijan sr 1 m2 m-2
frekvencija herc Hz s-1
sila njutn N m kg s-2
tlak, naprezanje paskal Pa N/m2 m-1 kg s-2
energija, rad, količina topline džul J N m m2 kg s-2
snaga, izračeni tijek vat W J/s m2 kg s-3
električni naboj, količina elektriciteta kulon C s A
razlika električnih potencijala, elektromotorna sila volt V W/A m2 kg s-3 A-1
kapacitet farad F C/V m-2 kg-1 s4 A2
električni otpor om Ω V/A m2 kg s-3 A-2
električna vodljivost simens S A/V m-2 kg-1 s3 A2
magnetski tijek veber Wb V s m2 kg s-2 A-1
gustoća magnetskog tijeka tesla T Wb/m2 kg s-2 A-1
indukcija henri H Wb/A m2 kg s-2 A-2
Celzijeva (Celsiusova) temperatura Celzijev stupanj °C K
svjetlosni tijek lumen lm cd sr cd
osvjetljenje luks lx lm/m2 m-2 cd
aktivnost radionuklida bekerel Bq s-1
apsorbirana doza, specifična (predana) energija, kerma grej Gy J/kg m2 s-2
dozni ekvivalent sivert Sv J/kg m2 s-2
katalitička aktivnost katal kat s-1 mol

 

Primjeri izvedenih suvislih SI jedinica čiji nazivi i znakovi uključuju izvedene suvisle SI jedinice s posebnim nazivima i znakovima

Izvedena suvisla SI jedinica
Izvedena veličina Naziv Znak Izražena pomoću osnovnih SI jedinica

dinamička viskoznost paskal u sekundi Pa s m-1 kg s-1
moment sile njutnmetar N m m2 kg s-2
površinska napetost njutn po metru N/m kg s-2
kutna brzina radijan u sekundi rad/s m m-1 s-1 = s-1
kutno ubrzanje radijan u sekundi na kvadrat rad/s2 m m-1 s-2 = s-2
gustoća toplinskog tijeka, zračivost vat po četvornome metru W/m2 kg s-3
toplinski kapacitet, entropija džul po kelvinu J/K m2 kg s-2 K-1
specifični toplinski kapacitet, specifična entropija džul po kilogramu kelvinu J/(kg K) m2 s-2 K-1
specifična energija džul po kilogramu J/kg m2 s-2
toplinska vodljivost vat po metru kelvinu W/(m K) m kg s-3 K-1
gustoća energije džul po kubičnome metru J/m3 m -1 kg s-2
jakost električnog polja volt po metru V/m m kg s-3 A-1
gustoća električnog naboja kulon po kubičnome metru C/m3 m-3 s A
površinska gustoća naboja kulon po četvornome metru C/m2 m-2 s A
gustoća električnog tijeka, električni pomak kulon po četvornome metru C/m2 m-2 s A
permitivnost farad po metru F/m m-3 kg-1 s4 A2
permeabilnost henri po metru H/m m kg s-2 A-2
molarna energija džul po molu J/mol m2 kg s-2 mol-1
molarna entropija, molarni toplinski kapacitet džul po molu kelvinu J/(mol K) m2 kg s-2 K-1 mol-1
izlaganje (X-zrakama i γ-zrakama) kulon po kilogramu C/kg kg-1 s A
brzina apsorbirane doze grej po sekundi Gy/s m2 s-3
jakost zračenja vat po steradijanu W/sr m4 m-2 kg s-3 = m2 kg s-3
radijancija vat po četvornome metru steradijanu W/(m2 sr) m2 m-2 kg s-3 = kg s-3
koncentracija katalitičke aktivnosti katal po kubičnome metru kat/m3 m-3 s-1 mol

 

Jedinice izvan SI-a koje se upotrebljavaju s Međunarodnim sustavom jedinica

Veličina Naziv jedinice Znak jedinice Vrijednost u SI jedinicama

vrijeme, trajanje minuta min 1 min = 60 s
sat h 1 h = 60 min = 3 600 s
dan d 1 d = 24 h = 86 400 s
ravninski kut stupanj ° 1° = (π/180) rad
minuta ' 1' = (1/60)° = (π/10 800) rad
sekunda " 1" = (1/60)' = (π/648 000) rad
ploština hektar ha 1 ha = 1hm2 = 104 m2
obujam litra L, l 1 L = 1 dm3 = 10-3 m3
masa tona t 1 t = 103 kg

 

Jedinice izvan SI čije se vrijednosti u SI jedinicama dobivaju pokusom

Veličina Naziv jedinice Znak jedinice Vrijednost u SI jedinicama

Jedinice prihvaćene za uporabu sa SI
energija elektronvolt eV 1 eV = 1.602 176 53(14)×10-19 J
masa dalton, Da 1 Da = 1.660 538 86(28)×10-27 kg
jedinica atomske mase u 1 u = 1 Da
duljina astronomska jedinica ua 1 ua = 1.495 978 706 91(6)×1011 m
Prirodne jedinice (n.u.)
brzina prirodna jedinica brzine (brzina svjetlosti u vakuumu) co 299 792 458 m s-1
djelovanje prirodna jedinica djelovanja (reducirana Planckova stalnica) 1.054 571 68(18)×10-34 Js
masa prirodna jedinica mase (masa elektrona) me 9.109 382 6(16)×10-31 kg
vrijeme, trajanje prirodna jedinica vremena /(meco2) 1.288 088 667 7 (86)×10-21 s
Atomske jedinice (a.u.)
naboj atomska jedinica naboja (elementarni naboj) e 1.602 176 53(14)×10-19 C
masa atomska jedinica mase (masa elektrona) me 9.109 382 6(16)×10-31 kg
djelovanje atomska jedinica djelovanja (reducirana Planckova stalnica) 1.054 571 68(18)×10-34 Js
duljina atomska jedinica duljine, bor (Bohrov polumjer) ao 0.529 177 210 8(18)×10-10 m
energija atomska jedinica energije, hartri (Hartreejeva energija) Eh 4.359 744 17(75)×10-18 J
vrijeme, trajanje atomska jedinica vremena /Eh 2.418 884 326 505(16)×10-17 s

 

Druge jedinice izvan SI

Veličina Naziv jedinice Znak jedinice Vrijednost u SI jedinicama

tlak bar bar 1 bar = 0.1 MPa = 105 Pa
milimetar žive mmHg 1 mmHg ≈ 133.322 Pa
duljina angstrem Å 1 Å = 0.1 nm = 10-10 m
udaljenost morska milja M 1 M = 1852 m
ploština barn b 1 b = 100 fm2 = 10-28 m2
brzina čvor kn 1 kn = (1852/3600) m s-1
logaritamski omjer veličina neper Np
bel B
decibel dB

 

Jedinice izvan SI pridružene CGS sustavu

Veličina Naziv jedinice Znak jedinice Vrijednost u SI jedinicama

energija erg erg 1 erg = 10-7 J
sila din dyn 1 dyn = 10-5 N
dinamička viskoznost poaz P 1 P = 1 dyn s cm-2 = 0.1 Pa s
kinematička viskoznost stoks St 1 St = 1 cm2 s-1 = 10-4 m2 s-1
osvjetljenje stilb sb 1 sb = 1 cd cm-2 = 104 cd m-2
svjetljivost fot ph 1 ph = 1 cd sr cm-2 = 104 lx
ubrzanje gal Gal 1 Gal = 1 cm s-2 = 10-2 m s-2
magnetski tijek maksvel Mx 1 Mx = 1 G cm2 = 10-8 Wb
gustoća magnetskog tijeka gaus G 1 G = 1 Mx cm-2 = 10-4 T
magnetsko polje ersted Oe 1 Oe ≙ (103/4π) A m-1

 

SI predmetci

Faktor Naziv Znak Faktor Naziv Znak


101 deka da 10-1 deci d
102 hekto h 10-2 centi c
103 kilo k 10-3 mili m
106 mega M 10-6 mikro μ
109 giga G 10-9 nano n
1012 tera T 10-12 piko p
1015 peta P 10-15 femto f
1018 eksa E 10-18 ato a
1021 zeta Z 10-21 zepto z
1024 jota Y 10-24 jokto y

 

Nazivi i znakovi za desetične višekratnike i nižekratnike jedinice mase tvore se dodavanjem naziva predmetka nazivu 'gram', a znakovi predmetaka znaku jedinice 'g'.

Ovi SI predmetci strogo se odnose na potencije broja 10. Oni se ne smiju upotrebljavati za označivanje potencija broja 2 (na primjer jedan kilobit prikazuje 1000 bita, a ne 1024 bita). Nazivi i znakovi predmetaka koji odgovaraju potencijama 210, 220, 230, 240, 250, 260 i redom su: kibi (Ki), mebi (Mi), gibi (Gi), tebi (Ti), pebi (Pi) i eksbi (Ei). Prema tomu npr. jedan kibibajt bi se pisao 1 KiB = 210 B = 1024 B, gdje B označuje bajt. Premda ti predmetci nisu dio SI-a, trebaju se upotrebljavati u području informacijske tehnike kako bi se izbjegla neispravna uporaba SI predmetaka.

Bibliografija:

  1. "The International System of Units (SI)." Bureau International des Poids et Mesures. 30 Nov 2010. <http://www.bipm.org/en/si/>.
  2. "The International System of Units from NIST." Oct 2000. National Institute of Standards and Technology. 30 Nov 2010. <http://physics.nist.gov/cuu/Units/>.
  3. "Mjerne jedinice." Državni zavod za mjeriteljstvo. 30 Nov 2010. <http://www.dzm.hr/mjerne_jedinice/>.

    Izvor: http://www.periodni.com/

 

 

KONTAKT

Telefoni:
(00385) 095 812 7777
(00385) 099 739 9999
(00385)   01 2990 241


Viber: (00385) 095 812 7777

WhatsApp: (00385) 095 812 7777

Skype nick: instrukcijeonline, 
instrukcije-online


E-mail: centarznanja@gmail.com
Direktna kontakt poruka

Glavni izbornik

Kemija - korisni sadržaji